Zdrowie

Brak białka w organizmie – objawy, funkcja i niedobór

Autor Anna Wolczyk
Anna Wolczyk08.01.20247 min.
Brak białka w organizmie – objawy, funkcja i niedobór

Brak białka w organizmie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Białko pełni kluczową rolę w budowie i regeneracji tkanek, wpływa też na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Niedobór tego składnika pokarmowego objawia się osłabieniem, wzmożonym łaknieniem, problemami z koncentracją, a nawet obrzękami. Warto zatem zwrócić uwagę na odpowiednią podaż białka w codziennej diecie i w razie potrzeby skonsultować się z dietetykiem.

Kluczowe wnioski:
  • Niedobór białka może powodować upośledzenie funkcji poznawczych i osłabienie mięśni.
  • Objawem niskiego poziomu białka jest także obrzęk twarzy oraz stóp.
  • Białko pełni kluczową rolę w regeneracji wszystkich tkanek organizmu.
  • Zapotrzebowanie na białko zależy m.in od wieku, aktywności fizycznej i stanu zdrowia.
  • Dobre źródła białka to mięso, ryby, jaja, nabiał i rośliny strączkowe.

Objawy braku białka

Niedobór białka w organizmie może objawiać się na kilka sposobów. Do typowych objawów należą osłabienie i zmęczenie, gdyż białko jest niezbędne do prawidłowej pracy mięśni. Wraz ze spadkiem masy mięśniowej pojawia się też uczucie rozdrażnienia i drażliwości.

Kolejnym symptomem jest obrzęk twarzy, powiek, kostek lub dłoni. Wynika on z zaburzenia gospodarki wodnej i elektrolitowej spowodowanej niedoborem albumin, będących głównymi białkami osocza krwi.

Niska podaż białka wpływa również na układ odpornościowy, przez co organizm staje się podatny na infekcje. Pojawiają się problemy z gojeniem ran oraz siniaki.

Z powodu zaburzeń metabolicznych dochodzi do spowolnienia wzrostu paznokci i włosów. Skóra staje się sucha i łuszczy się. Mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania u kobiet.

Problemy poznawcze

Istotnym skutkiem niedoboru białka jest pogorszenie funkcji poznawczych, tj. upośledzenie zdolności koncentracji, kojarzenia i zapamiętywania. Zaburzeniu ulegają procesy myślowe.

Dochodzi również do spadku nastroju, apatii i depresji na tle niedożywienia organizmu.

Funkcje białek w organizmie

Białko pełni w organizmie bardzo wiele istotnych funkcji. Przede wszystkim stanowi materiał budulcowy niezbędny do ciągłej regeneracji i odbudowy tkanek.

Ponadto białka uczestniczą w przekazywaniu informacji genetycznej, wpływają na gospodarkę hormonalną oraz odpowiadają za transport substancji w organizmie. Są niezbędne do pracy enzymów i przeciwciał układu immunologicznego.

Niektóre białka pełnią funkcję nośników tlenu (hemoglobina) lub substancji zapasowych (ferrytyna). Inne umożliwiają skurcze mięśni (aktyna, miozyna) lub przekazywanie impulsów nerwowych (białka neuronów).

Białka strukturalne i motoryczne

Występują dwa główne typy białek. Pierwszą grupą są białka strukturalne, tworzące rusztowanie komórkowe oraz tkanki łącznej – skóry, ścięgien, wiązadeł, kości.

Drugą grupę stanowią białka motoryczne (ruchowe), konieczne do skurczów mięśni i odpowiedzialne za ich prawidłowe funkcjonowanie. Są obecne w włóknach mięśniowych.

Obydwa typy białek muszą być stale odbudowywane, aby organizm funkcjonował prawidłowo.

Niedobór białka - przyczyny

Do głównych przyczyn niedoboru białka w organizmie człowieka zalicza się przede wszystkim niewystarczającą podaż tego składnika w codziennej diecie. Sytuacja taka może wystąpić przy stosowaniu restrykcyjnych diet odchudzających lub przy jednostronnym, ubogim w białko jadłospisie.

Niedobór białka może również wynikać ze złego wchłaniania tego składnika w przewodzie pokarmowym. Przyczyną mogą być schorzenia układu trawiennego, m.in. celiakia, zespół jelita drażliwego, choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Na obniżenie poziomu białka wpływają ponadto choroby nerek i wątroby, odpowiedzialnych za filtrację krwi i wytwarzanie ważnych składników osocza. W niektórych chorobach nowotworowych dochodzi do nadmiernego rozkładu białek.

Zarówno zbyt duży, jak i zbyt mały niedobór białka w diecie jest szkodliwy dla zdrowia. Odpowiednia podaż tego składnika powinna być dostosowana do wieku, stanu zdrowia i trybu życia.

Skutki niedoboru białka

Brak białka w organizmie – objawy, funkcja i niedobór

Najpoważniejszym skutkiem długotrwałego niedoboru białka jest nasilenie się objawów wyniszczenia organizmu. Prowadzi to do tzw. kwashiorkoru, objawiającego się obrzękami, anemią, zaburzeniami hormonalnymi, a w końcu śpiączką i zgonem.

Przewlekły deficyt białka wpływa negatywnie na układ odpornościowy. Zwiększa ryzyko infekcji, a stosowane antybiotyki nie działają skutecznie.

Osłabienie mięśni i kości

Dochodzi do osłabienia mięśni, a te z kolei gorzej metabolizują glukozę. Może dojść do rozwoju cukrzycy. Osłabieniu ulegają też kości, rośnie ryzyko osteoporozy i złamań.

Obniżony nastroju i aktywność Zwiększona podatność na infekcje
Pogorszenie pamięci i koncentracji Zaburzenia hormonalne

Poważne niedobory białka prowadzą więc do uszkodzenia wielu narządów i układów. Stają się zagrożeniem dla życia.

Dobowe zapotrzebowanie na białko

Zapotrzebowanie na białko jest różne w zależności od płci, wieku, trybu życia i stanu zdrowia. Dla przeciętnej osoby dorosłej wynosi około 0,8-1 gram białka na 1 kg masy ciała.

Większe spożycie białka jest wskazane u osób aktywnych fizycznie (1,2-2 g/kg mc.), u dzieci w okresie wzrostu, u kobiet w ciąży i karmiących (1,5 g/kg mc.) oraz osób starszych - by zapobiegać utracie masy mięśniowej.

Zapotrzebowanie w g/dobę

  • Dzieci 1-3 lat - 13 g
  • Dzieci 4-8 lat - 19 g
  • Chłopcy 9-13 lat - 34 g
  • Dziewczynki 9-13 lat - 34 g
  • Chłopcy 14-18 lat - 52 g
  • Dziewczyny 14-18 lat - 46 g
  • Mężczyźni - 56 g
  • Kobiety - 46 g

Podane wartości dotyczą osób o umiarkowanej aktywności fizycznej. W diecie sportowców zapotrzebowanie jest znacznie większe.

Źródła białka w diecie

Najlepszym źródłem pełnowartościowego białka są produkty odzwierzęce - chude mięsa, drób, ryby, jaja i nabiał. Zawierają wszystkie niezbędne aminokwasy.

Białko roślinne znajduje się w roślinach strączkowych (fasola, soczewica, groch, ciecierzyca), orzechach, nasionach (sezam, dynia, słonecznik) oraz w produktach zbożowych (kasze, makarony). Jest ono jednak mniej wartościowe od zwierzęcego.

Wegetarianie i weganie muszą zestawiać ze sobą różne produkty roślinne, by dostarczyć organizmowi wszystkich niezbędnych aminokwasów. Pomocne mogą być suplementy białkowe.

Wartość odżywcza

Produkt Zawartość białka
Filet z piersi kurczaka 31 g (100 g produktu)
Jajko kurze 13 g (1 szt.)
Twaróg chudy 18 g (100 g)
Fasola czerwona 21 g (100 g)

W codziennym jadłospisie należy uwzględnić produkty będące źródłem pełnowartościowego białka, dostosowując ich ilość do potrzeb organizmu.

Podsumowanie

Brak białka w organizmie jest bardzo niebezpieczny, gdyż białko pełni kluczową rolę w odbudowie tkanek, transporcie substancji i funkcjonowaniu układu immunologicznego. Jego niedobór objawia się charakterystycznymi symptomami takimi jak osłabienie, obrzęki czy problemy z gojeniem ran.

Przyczyną niskiego poziomu białka może być zbyt mała podaż w diecie, złe wchłanianie w przewodzie pokarmowym z powodu chorób układu trawiennego lub zaburzone wydalanie przez nerki i wątrobę. Prowadzi to do wyniszczenia organizmu.

Długotrwały niedobór białka powoduje osłabienie mięśni, kości i odporności. Zaburza też gospodarkę hormonalną i cukrową. Może stanowić zagrożenie dla życia. Stąd tak istotne jest dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości tego składnika.

Najlepszym źródłem wartościowego białka są produkty odzwierzęce – mięso, ryby, jaja i nabiał. Białko roślinne zawierają rośliny strączkowe oraz nasiona, choć jest ono mniej wartościowe.

Najczęstsze pytania

Do typowych objawów należą osłabienie i zmęczenie mięśni, obrzęki na twarzy i kończynach, podatność na infekcje, problemy z gojeniem ran, zaburzenia miesiączkowania u kobiet, wypadanie włosów i łuszczenie się skóry.

Białko jest niezbędne do ciągłej regeneracji i budowy tkanek, wpływa na odporność organizmu, umożliwia skurcze mięśni i przekazywanie impulsów nerwowych, a także transportuje substancje i bierze udział w przekazywaniu informacji genetycznej.

Skutkami są osłabienie mięśni i kości, zaburzenia hormonalne i gospodarki cukrowej, obniżenie nastroju i aktywności fizycznej, problemy z koncentracją i zapamiętywaniem. Może dojść do wyniszczenia i zagrażającej życiu śpiączki.

Średnie dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka na białko wynosi ok. 0,8-1 gram na 1 kg masy ciała. Jest ono większe u dzieci, młodzieży, kobiet w ciąży i karmiących oraz sportowców.

Najlepszym źródłem pełnowartościowego białka są produkty odzwierzęce – chude mięsa, drób, ryby, jaja i nabiał. Białko roślinne zawierają rośliny strączkowe, orzechy i nasiona.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Białe jedzenie - Źródła magnezu w codziennej diecie
  2. Co jeść na kolację żeby schudnąć - Propozycje posiłków
  3. Chlorella a spirulina: działanie i porównanie
  4. Czy jajka są lekkostrawne? Porady i fakty
  5. Co jeść na śniadanie na diecie - zdrowe opcje
Autor Anna Wolczyk
Anna Wolczyk

Nazywam się Anna i fascynuje mnie ludzka psychika. Chcę pokazywać, jak ważne dla zdrowia i dobrego życia jest dbanie o higienę psychiczną. Na co dzień stosuję zasady mindfulness i radzenia sobie ze stresem. Interesuję się nurtem pozytywnej psychologii. Wierzę, że nawet z pozoru trudne doświadczenia można przekuć w szansę na rozwój.


 

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Białko na masę - Co jeść na białej diecie?
ZdrowieBiałko na masę - Co jeść na białej diecie?

Jak jeść na białej diecie, by zbudować masę mięśniową? Przewodnik wyjaśnia, jakie produkty dostarczą organizmowi wartościowego białka na masę, ile jeść dziennie i jak rozłożyć spożycie w ciągu dnia. Znajdziesz tu też przepisy ułatwiające budowę muskulatury.